Dinozorların Son Günü: Chicxulub Gerçekten Her Şeyi Bitirdi mi?

Sıradan bir gündü. Kretase döneminin sıcak denizlerinde ammonitler süzülüyor, ormanlarda Tyrannosaurus rex avının peşindeydi. Birkaç dakika sonra gezegenin kaderi değişecekti.

Gökten gelen 10 kilometrelik misafir

Bugünkü tahminlere göre yaklaşık 10 kilometre çapında bir asteroit, saniyede yaklaşık 20 kilometre hızla, bugünkü Meksika'nın Yucatán Yarımadası kıyısına çarptı. Açığa çıkan enerjinin yüz milyon megaton TNT mertebesinde olduğu hesaplanıyor: insanlığın ürettiği tüm nükleer silahların toplamından kat kat fazlası.

İridyum ipucu

Hikâyenin dedektif kısmı 1980'de başladı. Fizikçi Luis Alvarez ile jeolog oğlu Walter Alvarez, İtalya'nın Gubbio kentinde Kretase ile Paleojen dönemlerini ayıran ince kil katmanında olağan dışı miktarda iridyum buldu. İridyum yer kabuğunda çok nadirdir, ama asteroitlerde boldur. Ekip cesur bir sonuca vardı: Yok oluşun sebebi dünya dışından gelmişti.

Çarpmadan sonraki saatler ve yıllar

Çarpma anında dev tsunamiler oluştu, atmosfere fırlayan erimiş kaya parçacıkları gezegenin dört bir yanına yağdı. Asıl yıkım ise sonrasında geldi: Kükürtçe zengin kayaçlardan atmosfere karışan aerosoller güneş ışığını engelledi ve bilim insanlarının çarpma kışı dediği dönemi başlattı. Fotosentez çöktü, besin zinciri tabandan sarsıldı.

Deccan volkanları: ikinci şüpheli

Aynı dönemde Hindistan'da Deccan Traps adı verilen devasa lav akıntıları da faaldi. Bazı araştırmacılar bu volkanizmanın iklimi zaten zorladığını ve çarpmanın "son darbe" olduğunu savunuyor. Tartışma, esas olarak patlamaların zamanlamasının ne kadar kesin belirlenebildiği üzerine.

Peki sonuç?

Bugünkü bilimsel uzlaşı, Chicxulub çarpmasını kitlesel yok oluşun temel nedeni olarak görüyor; volkanizmanın katkısı ise araştırılmaya devam ediyor. Kesin olan bir şey var: O gün boşalan ekolojik alanlar, milyonlarca yıl sonra bizim de aralarında bulunduğumuz memelilerin çeşitlenmesine kapı açtı.